Home / اخبار الی گشت / منطقه باستانی شادیاخ، محلی اسرار آمیز با قدمتی هزاران ساله در نیشابور

منطقه باستانی شادیاخ، محلی اسرار آمیز با قدمتی هزاران ساله در نیشابور

منطقه باستانی شادیاخ در نیشابور

ایران مهد تمدن و فرهنگ است و در گوشه و کنار آن جاذبه های دیدنی به چشم می خورد. عده ای نیشابور را مینی پایتخت فرهنگی ایران می دانند، شهری که با خیام و عطار شناخته می شود اما جاذبه های فرهنگی زیادی هم دارد که نشان دهنده تمدن بالای آن هستند. کاوش های باستان شناسی زیادی بر روی این شهر انجام شد تا درباره تاریخ و گذشته اش تحقیق شود.  شادیاخ یکی از مناطق شهر کهن نیشابور است که از نظر باستان شناسی اهمیت خاصی دارد. این محل که از سایت های باستان شناسی نیشابور است بخشی از بقایای شهر کهن نیشابور را در خود جای داده و از آثار ملی ایران است. تا به حال در این محل کاوش های باستانی زیادی انجام شده که باعث کشف آثار تاریخی ارزشمندی شده است. اگر می خواهید با منطقه باستانی شادیاخ در نیشابور بیشتر آشنا شوید، در ادامه ای گشت را همراهی کنید.

مطالب مرتبط:
مسجد جامع نیشابور، بزرگ ترین مسجد نیشابور
بوژان، ماسوله رنگارنگ نیشابور!

شادیاخ شامل دو کلمه شادی و اخ و در یک کلام به معنی شادی آفرین است. در آثاری که از پس از قرن سوم هجری به جای مانده همیشه در کنار نیشابور نام شادیاخ هم آورده شده است. شادیاخ باغی در سمت راست نیشابور قدیم بود که وجود دو رود در قسمت شمال غربی و غرب طراوت خاصی را برایش به ارمغان آورده بود. شادیاخ مجموعه ای باستانی ست که با وسعت بیش از ۲۶ هکتار در جنوب شرقی نیشابور قرار گرفته است. این منطقه در گذشته محل حکومت نیشابور بوده و به دستور عبدالله بن طاهر تاسیس شده است پس عجیب نیست که اینجا پر از کاخ ها و خانه های مسکونی جذاب بوده که بقایای آن ها پس از کاوش های باستانی کشف شده اند. این محل در اوایل قرن سوم هجری تا سال ۶۶۹ هجری محل زندگی افراد زیادی بود اما در نهایت گرفتار زلزله ای مهیب شد و از بین رفت.

منطقه شادیاخ در دوره های صفاریان، سلجوقیان، ایلخانیان و … مرکز حکومت بوده و تحقیقات باستانی نشان می دهد که در آن واحدهای صنعتی و مکان های مذهبی هم وجود داشته است. این محوطه در ۳ کیلومتری نیشابور قرار دارد و از شمال به رشته کوه بینالود محدود است. در دره های رشته کوه بینالود رودهای پر آبی جریان داشته که به زندگی اهالی نیشابور کهن رونق می داده است و طبق نوشته های تاریخی در زیر هر خانه کانال های آبی بوده که آب آن ها توسط چاه هایی که در هر خانه ها وجود داشت قابل دسترس بوده است. مسیل هایی هم در اطراف شهر بوده که با آبرفت های خود جایی عالی برای کشاورزی را به وجود آورده بودند. بعد از رشد نیشابور در اوایل اسلام در قرن سوم هجری شادیاخ متولد شد. در این شهر روزگاری کاخ هایی باشکوه و جذاب ساخته شده بود که به گفته تاریخ نویسانی مثل بیهقی نمونه ی آن ها را هیچ کسی به یاد نداشته است. زلزله ی سال ۵۴۰ آسیب های زیادی به بناهای شادیاخ زد، ۸ سال بعد هم غزنویان به شادیاخ حمله کردند و خسارت های زیادی بار آوردند اما بعد از یک سال همه ی این خرابی ها تا حدودی مرمت شد. اما زلزله و جنگ همیشه همراه این شهر بوده و در سالیان بعد این منطقه را به کلی ویران کرد.

قسمتی از بقایای شهر کهن نیشابور و همینطور آرامگاه خیام و عطار در این محل قرار گرفته است نقطه آغاز کاوش های باستانی در محوطه تاریخی شادیاخ در سال ۱۳۷۹ زیر نظر آقای رجبعلی لباف خانیکی انجام شد که به کشف تعدادی از بناهای باستانی آن زمان مثل تالار عام، آهنگری، شیشه گری، سفالگری و … انجامید. در این حفاری ها به غیر از انواع بناها، اسکلت های زیر آوار مانده و همینطور ظرف و ظروف های زیادی هم پیدا شد. در نزدیکی این محل موزه ای هست که در آن تعدادی از بقایای باستانی منطقه و همینطور تصاویری از اکتشافات به نمایش در آمده است.

فصل اول تا ششم کاوش ها از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۴ انجام شد و فصل هفتم آن هم به سال ۱۳۹۰ برمی گردد، هفت فصلی که دو دوره ی مهم تاریخ نیشابور را به خوبی نشان می دهد. کاوش های مختلف باستان شناسی بیانگر این است که اینجا روزگاری محل زندگی مردمی با فرهنگ و تمدن بالا بوده و در نهایت با حمله مغول و زلزله های مداوم ویران شده است.

پیدا شدن اسکلت هایی در زیر آوار نشان می دهد که احتمالا قبل از حمله مغول قسمت هایی از شادیاخ به وسیله ی زلزله ویران شده است. این منطقه محل کشف آثار ارزشمندی مثل سفالینه‌ ها و گچ‌ بری‌ها، پیکرهای سفالی، آثار معماری شامل دروازه ورودی شادیاخ و کوشک، فضاهای کارگاهی مانند کارگاه آهنگری و خیابان سنگ فرش شادیاخ است. از دیگر آثار کف شده در این محل می توان به کارگاه شیشه گری، کوره های پخت سفال، آجرپزی و کوره های ساخت زیور آلات تزئینی اشاره کرد. کاوش های باستان شناسی این منطقه بیشتر در بخش دروازه جنوبی شادیاخ انجام شد که در این کندوکاوها سنگ فرش ورودی به شهر،  برج های اطراف دروازه و همینطور مجموعه ی معماری کاخ پیدا شدند. در سمت شرق دروازه جنوبی شادیاخ کاخ هایی از دوره سلجوقی و خوارزمشاهی پیدا شده که سبک زندگی آن زمان را به خوبی نشان می دهد. عناصر معماری مرتبط با کاخ شامل صحن، انبار آذوقه، تالار اندرونی، اتاق های مسکونی و … هستند.

بدون شک جذاب ترین بخش مجموعه معماری این منطقه تالار مرکزی است که پلانی چهار ایوانی دارد و با گچبری ها، پیکره ها و کتیبه های پوشیده شده است البته قسمت های زیادی از آن ها در اثر گذشت زمان از بین رفته و فقط مقدار کمی از گچ بری ها و کتیبه ای جذاب به جای مانده است.

About seobartar

Check Also

نقشه شهر شانگهای

نقشه شانگهای نقشه شهر شانگهای به فارسی و به صورت آنلاین برای مسافران عزیز تهیه …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

طراحی سایت © Copyright %year%, All Rights Reserved